Zelfvoorziening

In het najaar van 1940 staat in een polder bij Oud-Beijerland een speciaal luisterapparaat (Ringtrichter-Richtungshörer of Horchgerät) opgesteld. De hier gelegerde Luftwaffe-militairen proberen met dit apparaat het motorgeluid van vijandelijke toestellen op te vangen om het elders geplaatste luchtdoelgeschut van een doelwit te voorzien. Het Horchgerät staat voor een goede werking op een kunstmatige verhoging in een open opstelling van aarde, zandzakken en hout. Vanuit de lucht valt zo’n positie op en daarom slapen de bedieningsmanschappen vijftig meter verderop in houten barakken. Als het regent zijn de vlonderpaden geen overbodige luxe op deze afgelegen locatie, maar zoals uit de afgebeelde foto blijkt weten de mannen zich prima te vermaken. Twee van hen kijken toe hoe een medesoldaat gekscherend een hap van een aal probeert te nemen. De twee mannen rechts op de foto missen het toneelstukje en lijken vooral oog te hebben voor een emmer die tegen de wand van een barak staat. We weten niet zeker wat hier inzit, maar de kans is groot dat het om de rest van de vangst gaat. Hun stelling ligt te midden van watertjes en waterwegen waarin volop aal zwemt, zoals de Oud-Beijerlandsche kreek. Voor de soldaten is het vangen van vis geen bittere noodzaak om in de dagelijkse levensbehoeften te voorzien. Zeker in de eerste oorlogsjaren is er nog voldoende te eten. Het vangen van aal helpt wel om de tijd te doden, te ontspannen en tegelijk net wat meer variatie aan te brengen in het menu dat in de veld- en bunkerkeukens wordt bereid. De mannen in Oud-Beijerland zijn geen uitzondering. De Zuid-Hollandse polders, bossen en duinen hebben genoeg te bieden. Van wild, gevogelte en vis tot fruit en verschillende gewassen. De bezetters jagen, verzamelen, kopen of vorderen verschillende producten, maar houden lokaal ook dieren en verbouwen eigen groenten. Het is eerder regel dan uitzondering dat de manschappen in hun stellingen hokken hebben voor konijnen, hazen, kippen, ganzen en een varken om vet te mesten. Daarnaast zijn in grotere legeringscomplexen zelfs kleine velden met aardappels of aangelegde moestuinen te vinden. Bij de vliegvelden van de Luftwaffe was hiervoor zelfs een kleine organisatie voor in het leven geroepen, de zogenaamde Landwirtschaft.

Geraadpleegde bronnen:
KTB 88.AK, Bundesarchiv-Militärarchiv (Freiburg).

Meer foto’s in: Tijdens diensttijd